By J. Khua Uk (Ukpi.Cz)


Sifah a harnak le harsat a nuamh lonak kong chim caan poh ahcun, ai-phuhrung phun in ka um ttheo tawn, i harsatnak a tep ngaitu pakhat ka sinak thawngin, harsa mi nun nih ka lung an hno ter tawn. Aruang cu, harsanak phungkip tuarnak inn-chungkhar in a chuakmi ka si caah a si. Cun, cu harsatnak cu tuni tiang ka sin ah khua a sa ve rih ko. A caan ahcun harsat ruangah Pathian sin ah vuivai caan zong a um ttheo tawn, cun hawisin ah mithmai bit caan a tlawm te lo. Sifah a poinak bik pakhat cu kan duhning in Pathain hmanh kan bia kho tawn lo i, Thangtthatnak pek dingzet in kan pek khawh lo caan atam ngai tawn. 

Cun sifah hrat ahcun Pathian hmai le minung hmai ah lihchim caan a um ttheo tawn, zumh-awk tlak lo tiah mi nih ruah caan zong a tam, i Pathian thlawchuah cheuhra cheukhat hmanh cu tlingin pek khawh lo caan a um ttheo tawn, cucu sifah ruangah an si dih ko. Laimi tam deuh nih hi kongah kan i cawnpiak ning cu hitin a si, “zum law na nung lai” Pathian nih zeizong te a tuah khawh ko ti asi. Cucu a hman ngai ko, amah bal, Bible nih, cutin a ti ko tiah awl-zang tuk in Evangelical hmuhnak rumro in, hi btk caan ah chim awh a ttha lo, hihi cu a phi taktak a si hrimhrim lo. Duhsah tein rel law, ruat ve ti kan duh. 

May 12, 1982, lio ah Christian Century Foundation nih dotla in an cohlan mi article pakhat ttialtu Dorothy Solle, Germany Nu nih arak ttialmi “Sin is when Life Freezes”- Sifah tuk Ruangah Sualnak hi a chuak” timi tlangtar in arak ttial. Dorothy Solle nih a ca chungah tahchunhnak a langhter mi, Indonesian chungkhar pakhat sining le Laimi mitam pi nih kan tonmi hi, ai-sengtlai ngai ve. December 14, 1979, Public Forum ah Indonesian pa, chungkhar ah pacem a simi nih sifah ruangah a tonmi harnak le sifah ruangah sualnak a si ko zongah tuah a herhmi thil kongah hitin a rak ttial. Pa dirhmun ah a dirmi pohpoh nihcun fa le caah thilttha tuah le fa le nih an hawi le an phak khawh venak dingah, saduh thah cio asi. Fa le zongnih chungkhar ah pawttam in dawtmi chugkhar an um cu hmuh khawh le zoh khawh a si ve lo. Cucaah fanu upa cem cu hlawhhlang rian ah a lut, i nucem cu midanginn ah sin-um rian a ttuan. Aruang cu, an pa dam lonak nih a rak tlunh caah a si. 

Ka fanu hlawhhlang a ttuannak cu, thimding dang a um lo caah asi, cu tilawng in kan fanu nih chungkhar caah bomhnak apek khawhnak lam cu a si. Maw Pathian ka ning azak, nain mirum nihcun kan pum lawngpei an kan cawk khawh ko cu, kan thinlung cu an kan caw kho lo. Nucem nih chun-nitlak midang inn ah rian a ttuan, kheng a ttawl, hmun a phiak, zumput a ttawl, i midang fa kha amah fa bang chun nitlak a kilkawi hna. A dawtmi a fa le hna nih nu dawtnak an tincomi a tlawm, Rian neitu Boss’ nupi nih le zei ah rel a si lo, cu vial te harnak hna cu sifahnak ruangah an chuak. Kan fanu nih hlawhhlan rian a ttuanmi cungah ‘Sual’ a siti kan theih ko, maw Pathian, ka ningzahnak a ngan, nain ttuan loah cun ei loin kan chungkhar in a thiding kan si fawn. Kan fa le an pawkhim ti lo, angki loin an um, a poi bikmi cu fimnak an cawng kho ti lo. Kan fa le lungthin, ruahnak le hmuhning ah ka nu nih a kan daw lo timi lungput a chuahter, cu zong cu sual a si ti kan thei ko, nain kan hrangah lamdang karhlannak ding hmunhma a um hlei lo. Hi vialte sualnak chungin kan chuah khawhnak ding ahcun, sifaknak in kan luat a hau. Cucaah kai fiangmi thil pakhat cu “Sual” cu sifahnak hi a si tihi a si ko.”

Kan no deuh lio ah Thantlang Baptist Church nih zuu-zuarmi cu bu chungin chuah siseh tiah order an rak chuah. Cun Khrihfabu nih cozah sin ah zuu-license an rak lak i, kumkhat ca hmanh ah tam taktak an rak dih (zeizet dah kumkhat ah a dih? timi detail in ka thei deuh lo). An biabang in zuu-zuar cu bu chungin dawi le pheo an si taktak ko. Kumcaan sau ngaingai zuu-license cu Khrihfa bu nih alak peng tik ah kawlram tangka in tamtuk pialia a dih lai ticu afiang. Cucu Bible mit in kan zoh tik zongah thil dawhcah cu a si ruam lo, cun vawlei mit in zoh zongah ai rem kho hlei lo. Kha vialte tangka kha hlonh sawhsawh btk khi a si. Hika zawn ah chim duhmi ka nei. Zuu-zuartu hna nih an tonmi harnak kha zoh ahau. 

Zuu-zuartu hna zongnih an tuahmi hi dotla lomi asi ti cu, an theih ngaingai ko lai tiah zumh a um, asi ah ziah dotla lo cu an tuah peng ko hnga? ahram kan zoh tik ah sifahnak ruangah arak si ve. Paw-a-khim khawh ti lo ahcun, sualnak a si ko zongah hrial khawh a si ti lo, fa le pawttam in an um ko kha zoh khawh asi lo, cun cacawn ter kan duh ve hna, angki loin khuasik ah an um ko kha kan zoh kho ve ti hna lo, cucaah duh lomi thil le sualnak asi ti theih ko buin hrial khawh a si tawn lo. Cucaah mitampi hrangah sualnak cu sifahnak in ai thawk ttheo tawn. Thantlang Baptist Church nih zuu-license ah kumtin an liam tawnmi tangka khan, sifah caah rak thla hna seh law, theittha arak tlai deuh hmanh maw? cu btk in tuchan khrihfabu tampi nih kan i timhmi Pathain rian hi fiang tein hngalh khawh zuam i, hmailei ah a tlai te dingmi thei kha zohchih thiam kan herh ngaingai.

Biadonghnak ah, pawkhim khawhnak ding ahcun rianttuan a hau, kan pawngah riandang a um lo tik ahcun kan hmuhmi rian kha ttuan a hau cang. Paul nih II Thessalonian 3:10 ah “a ttuan lo ahcun ei-awk pek si hlah seh” tiah hrang ngai in a chim. Hika zawn Pathain Bia nih cun ttuan a kan fial, nain ttuanding rianphun a kan chim ti lo, phundang cun eiduh ahcun ttuan ding ti lawng akan fianh. Asi cun an pawcawmnak dingah an ttuanmi rian asi ve ko ttung, sualnak a si zongah riandang thimding a um hlei lo ahcun ttuan cupei a hauh ve fawn cu. Misifah nih rian ttha lomi kan ttuan lonak dingah a hodah ttuanvo a nei? Kan khrihfa bu member ah sifah le harsami tampi kan um ko nain kumkhat ah voikhat te facang tunkhat cawkpiak zong a tongbal lomi members kan ca ahcun kan duhmi rian teh kan i thim ahauh ko. Kan Bible cawnpiaknak zoh tik ah sifah tu kha bawm deuh hna uh ti asi, Biakinn thilri man fakfak le khuallian ngan deuhh poh laksawng pe hna uh, rawlei sawm hna uh ti a um lo. Kan bu chungah a ummi miharsa bawmhnak va pek loin mileng le khual sin tu hna ah nun kan siang deuh tawn, ai lingtalet mi khrihfa bu tiah auh phu kan si.